Nerw błędny – rola układu nerwowego w psychosomatyce

Układ nerwowy człowieka dzieli się na układ centralny i obwodowy. Oba pełnią istotną funkcje w regulacji naszej homeostazy i dobrego samopoczucia. Układ nerwowy obwodowy możemy podzielić na somatyczny układ nerwowy zależny od naszej woli, oraz autonomiczny układ nerwowy (niezależny od woli człowieka), na który składa się w klasycznym podziale układ współczulny (kieruje pracą podczas mobilizacji organizmu), oraz przywspółczulny (kieruje pracą podczas spoczynku i regeneracji). Układ autonomiczny jest szczególnie istotny w sytuacjach zagrożenia życia i stresu, więc wiąże się w dużej mierze z reakcjami psychosomatycznymi. Klasyczny podział zakłada, że w reakcji niebezpieczeństwa aktywowany jest układ współczulny (sympatyczny) i następuje reakcja ” walcz/uciekaj”, natomiast w sytuacji braku zagrożenia działa układ przywspółczulny (parasympatyczny) wraz z nerwem błędnym, pozwalając nam na wypoczynek, obniżenie tętna i ciśnienia krwi oraz dobre trawienie. Nowa teoria poliwagalna rozszerzyła tą teorię, gdyż zakłada ona, że nerw błędny dzieli się na tak zwana część brzuszną i grzbietową, a obie te części mają różne funkcje. Część brzuszna nerwu błednego odpowiada za zaangażowanie społeczne i wspiera sytuacje w których wchodzimy w interakcje społeczne, nawiązujemy przyjaźnie, cieszymy się relacjami intymnymi, spożywamy posiłki razem, tańczymy, komunikujemy się i współpracujemy. Gdy jednak w naszym życiu utrzymuje się przewlekły stres i presja pobudzana jest część grzbietowa nerwu błędnego, a to prowadzi to zawieszenia się, dysocjacji, czyli wyłączenia się, a to może skutkować stanami depresji i izolacji. Dobre samopoczucie fizyczne i psychiczne zależy więc w sporej mierzę od układu autonomicznego, którego reakcje są mimowolne, lecz dzięki odpowiedniej pracy i terapii można wpłynąć na jego stan oraz, tak by zachować zdrowie, oraz by wchodzić w interakcje społeczne, które są warunkiem przetrwania i szczęścia człowieka.

  • DYSOCJACJA – utrata poczucia obecności tu i teraz, doświadczenie rozłączenia, pojawia się w odpowiedzi na zagrożenie życia, towarzyszy reakcji unieruchomienia lub pozorowania śmierci po traumie.
  • ZAWIESZENIE SIĘ, pozorowanie śmierci/zamknięcie się – prymitywne reakcje obronne podczas zagrożenia życia, znieruchomienie konieczne by przetrwać, wynik aktywacji grzbietowej części nerwu błędnego, który tłumi oddech (bezdech) i spowalnia pracę serca. Kiedy reakcji walcz/uciekaj zawodzi, organizm wykorzystuje właśnie taką strategię.

Pięć stanów autonomicznego układu nerwowego:

  1. Układ współczulny wyzwala reakcje walcz /uciekaj w celu pokonania zagrożenia lub ucieczki. Powoduje, że mięśnie stają się twarde, tak by mogły szybciej przemieszczać ciało. Pobudzany podczas reakcji stresowych.
  2. Część grzbietowa nerwu błędnego powoduje w stanie zagrożenia powoduje zawieszenie, gdy reakcja walcz/uciekaj zawodzi, a my mierzymy się z czymś przytłaczającym i wyczerpującym. Prowadzi do przewlekłych stanów depresyjnych i osoby takie cierpią na szereg chorób uniemożliwiających im normalne funkcjonowanie. Związany jest z stanem dysocjacji.
  3. Jeśli aktywuje się część brzuszna nerwu błędnego należąca do części przywspółczulnej układu nerwowego, doświadczamy spokoju i intymności, czujemy się bezpieczni w otoczeniu innych osób. Związany jest ze stanem zaangażowania społecznego.
  4. Stan hybrydowy, w którym aktywność układu współczulnego współgra z aktywnością części brzuszna nerwu błędnego powoduje stan, w którym możemy rywalizować ze sobą w przyjacielskiej atmosferze. Mobilizacja na najwyższym poziomie umożliwia uprawianie sportów ekstremalnych, w ramach bezpiecznych zasad i zaangażowania społecznego.
  5. Stan hybrydowy, w którym uczestniczy aktywność dwóch obwodów nerwowych: grzbietowej i brzusznej części nerwu błędnego. Umożliwia zachowania intymne, “unieruchomienie bez strachu”, np. w sytuacji w której partnerzy leżą razem i się przytulają.

Metody pomocne w przywracaniu równowagi układu autonomicznego:

Przywracanie zaangażowania społecznego i aktywacja brzusznej części nerwu błędnego jest bardzo istotne gdy organizm po ciężkich, traumatycznych lub stresujących przejściach przez dłuższy czas utrzymuje się w stanie dysocjacji i nadmiernej aktywności części grzbietowej nerwu błędnego. Jeśli nasz układ autonomiczny nie działa w homeostazie następuje szereg przewlekłych chorób i dolegliwości takich jak:

-bóle stawów
-bóle kręgosłupa
-bóle migrenowe
-nerwowość
-depresja i lęki
-chroniczne zmęczenie
-drażliwe jelito
-nadkwasota i wrzody żołądka
-nadciśnienie
-arytmia serca
-astma-ściskanie w klatce piersiowej
-częste przeziębienia
-alergie
-fibromialgia

  1. W regulacji układu autonomicznego, tak by część brzuszna nerwu błędnego mogła być aktywowana użyteczna jest terapia czaszkowo-krzyżowa, wisceralna i powięziowa. Dobry terapeuta manualny umie w skuteczny sposób tonizować układ nerwowy i zapobiegać nadmiernej pracy układu współczulnego , czy grzbietowej części nerwu błędnego.                         
  2. Techniki oddechowe, medytacja, automasaż, joga, tai-chi mogą również zagwarantować sukces w autoregulacji autonomicznego układu nerwowego. Ważne jest, by pamiętać o równowadze w swoim życiu i odpowiednim relaksie.
  3. Cieszenie się dobrymi relacjami z innymi jest kolejnym czynnikiem warunkującym zdrowie nerwu błędnego. Wiadomo, że osoby z lepszym napięciem nerwu błędnego są większymi altruistami i mają bliższe i bardziej harmonijne relacje z bliskimi

fizjoterapia szczecinMgr fizjoterapii Paulina Jasińska

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.